A girl having her face altered by video editing
Η επεξεργασία οπτικοακουστικού υλικού, μπορεί να δημιουργήσει ψευδή πρότυπα ομορφιάς.

Η «μάχη» της επεξεργασμένης εικόνας στο διαδίκτυο

Ένας νέος νόμος που ψηφίστηκε, με συντριπτική πλειοψηφία στο κοινοβούλιο στη Νορβηγία, έχει πυροδοτήσει μία αρκετά ενδιαφέρουσα συζήτηση γύρω από το ζήτημα της επεξεργασίας εικόνων και βίντεο. Συγκεκριμένα ο νόμος, ο οποίος θα εφαρμοστεί σύντομα, προβλέπει την υποχρεωτική σήμανση των επεξεργασμένων φωτογραφιών και βίντεο που χρησιμοποιούνται για διαφήμιση, ακόμα και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η απόφαση αυτή πάρθηκε στα πλαίσια της καταπολέμησης των μη ρεαλιστικών προτύπων ομορφιάς που προωθούνται μέσω της διαφήμισης και των σταρ του διαδικτύου. Αρκετοί είναι οι υπέρμαχοι αυτής της προσπάθειας, καθώς θεωρείται πως ο νέος νόμος θα φέρει θετικά αποτελέσματα, ειδικά στον τρόπο με τον οποίο επηρεάζεται η νεολαία. Μάλιστα, το 2016 διεξήχθη μία έρευνα Ολλανδών ερευνητών σε ένα σύνολο έφηβων κοριτσιών που εκθέτονταν σε πειραγμένες φωτογραφίες. Η έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα πως η έκθεση στις πειραγμένες φωτογραφίες οδήγησε σε άμεση μείωση της αυτοεκτίμησης και της αυτοαποδοχής του σώματος των εφήβων.

Στον αντίποδα των υπέρμαχων, αρκετοί ψυχολόγοι και ερευνητές υποστηρίζουν πως ο νόμος μπορεί να έχει καλό σκοπό, ωστόσο διαφωνούν προς τα μέτρα που προτείνονται. Συγκεκριμένα, θεωρείται πως η τοποθέτηση σήμανσης στα οπτικοακουστικό υλικό δεν θα επιφέρει κάποιο σημαντικό αποτέλεσμα, γεγονός που έχει αποδειχτεί και σε άλλες περιπτώσεις, όπως αυτή του καπνίσματος. Αντιθέτως, υποστηρίζεται πως η ειδική σήμανση ενέχει τον κίνδυνο να προκαλέσει ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα στη συμπεριφορά των χρηστών. Οι χρήστες μπορεί να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο σε μία φωτογραφία που γνωρίζουν πως έχει υποστεί επεξεργασία, προσπαθώντας να εντοπίσουν τις αλλαγές που έχουν γίνει. Κατά τη διαδικασία αυτή, συνήθως, οι χρήστες καταλήγουν να ενστερνίζονται τελικά το ψευδές πρότυπο με έμμεσο τρόπο, αναπτύσσοντας τις ίδιες ανασφάλειες που δημιουργούν και οι φωτογραφίες χωρίς σήμανση.
Για την ορθότερη καταπολέμηση του προβλήματος, προτείνονται πιο δραστικά μετρά, όπως ο γενικότερος περιορισμός των διαφημίσεων, ειδικά όσων αφορούν τα πρότυπα ομορφιάς. Κάποιες πλατφόρμες, όπως το Instagram και το Facebook, έχουν εφαρμόσει από μόνες τους ηλικιακούς περιορισμούς για ανήλικους σε αυτού του είδους τις διαφημίσεις. Επίσης, η πλατφόρμα Pinterest έχει απαγορεύσει πλήρως τις διαφημίσεις που σχετίζονται με την απώλεια βάρους.

Πέρα από τα πρότυπα ομορφιάς

Πηγαίνοντας ένα βήμα παραπέρα, αξίζει να αναρωτηθεί κανείς αν μια βελτιωμένη έκδοση αυτού του νόμου θα είχε νόημα όχι μόνο στο κομμάτι της καταπολέμησης των ψευδών προτύπων ομορφιάς αλλά και γενικότερα. Στη σύγχρονη εποχή, η επεξεργασία οπτικοακουστικού υλικού είναι μια αρκετά εύκολη διαδικασία, που έχει αυτοματοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό. Εκατοντάδες εφαρμογές και αλγόριθμοι τεχνητής νοημοσύνης έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία 20 χρόνια, που επιτρέπουν στον οποιονδήποτε να πειράζει κάθε είδους οπτικοακουστικό υλικό χωρίς εξειδικευμένες τεχνικές γνώσεις, σε αντίθεση με παλιότερα που ήταν απαραίτητη η επέμβαση ενός ειδικού. Τον 20ο αιώνα οι οπτικοακουστικές τεχνολογίες θεωρούνταν αδιαμφισβήτητες, καθώς κατέγραφαν την πραγματικότητα με έναν τρόπο που κανείς δεν μπορούσε να την αμφισβητήσει εύκολα. Σήμερα όμως η αντικειμενικότητα των τεχνολογιών αυτών είναι πλέον τρωτή.

Η απαραίτητη τεχνολογία για την παραποίηση της αλήθειας υπάρχει ήδη

Με την ψηφιακή επεξεργασία του οπτικοακουστικού υλικού η παραποίηση της πραγματικότητας δεν είναι πάντα πλήρως επιτυχημένη ωστόσο, με τη διαρκή εξέλιξη των αλγορίθμων επεξεργασίας, τα αποτελέσματα γίνονται συνεχώς πιο ρεαλιστικά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η εφαρμογή Face2Face που αναπτύσσεται από ακαδημαϊκούς των πανεπιστημίων του Στάνφορντ, της Νυρεμβέργης και του Ινστιτούτου Μαξ Πλανκ, που επιτρέπει ακόμα και σε πραγματικό χρόνο, την ανάμειξη της κίνησης ενός προσώπου σε ένα βίντεο με την εικόνα ενός προσώπου από ένα άλλο βίντεο. Έτσι, με αυτή τη μέθοδο είναι εφικτή η δημιουργία ενός βίντεο, που θα βασίζεται σε μία ζωντανή ομιλία του προέδρου των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, και θα τον παρουσιάζει να μιλά για την αναγκαιότητα του κομμουνισμού στη σύγχρονη Αμερική. Φυσικά, αυτό θα μπορούσε να δουλεύει και αντίστροφα, όπως για παράδειγμα στη δημιουργία ενός βίντεο όπου ένας αθώος θα παρουσιάζεται να ομολογεί ένα έγκλημα που δεν έχει διαπράξει.

Τον 20ο αιώνα οι οπτικοακουστικές τεχνολογίες θεωρούνταν αδιαμφισβήτητες, σήμερα όμως η αντικειμενικότητα των τεχνολογιών αυτών είναι πλέον τρωτή.

Είναι εμφανές πως η περαιτέρω εξέλιξη των μεθόδων επεξεργασίας, μελλοντικά θα κλονίσει την εμπιστοσύνη των κοινωνιών στα οπτικοακουστικά μέσα. Σε αυτή τη νέα εποχή που ξημερώνει οι κοινωνίες θα κληθούν να επαναπροσδιορίσουν τους τρόπους με τους οποίους εκλαμβάνουν οποιαδήποτε πληροφορία, ως αληθή ή ψευδή.

Το άρθρο αυτό πρωτοδημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα ΠΡΙΝ.

Leave a comment

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.